‘Vắng tanh như chùa Bà Đanh’ nghĩa là gì?

Dân gian xưa thường ví những nơi đìu hiu vắng vẻ là Vắng tanh như chùa bà đanh. Đây có thể là câu nói theo vần của các cụ hoặc cũng chỉ một địa danh cụ thể là chùa bà Đanh. Để tìm hiểu câu thành ngữ này chúng ta sẽ cùng đọc bài viết này của AIVA nhé !


CHÙA BÀ ĐANH Ở ĐÂU ?

Không phải chỉ là một câu nói cho vần. Địa danh chùa Bà Đanh là một địa danh có thật. Đây là một trong những ngôi chùa cổ tọa lạc tại thôn Đanh Xá, xã Ngọc Sơn, huyện Kim Bảng, Hà Nam.

Ngôi chùa này còn có một tên gọi khác là Bảo Sơn Nữ. Với khuân viện rộng hơn 10 ha trải rộng chừng 40 gian nhà gạch ngói uy nghi bà cổ kính. Chùa bà Đanh hiện nay được xem như thắng cảnh di tích Phật giáo nổi bật tại Hà Nam hay của cả miền Bắc.

DCIM100MEDIADJI_0264.JPG

Có thể thấy được khi nhìn từ xa ngôi chùa ba mặt được ôm bởi con sông Đáy. Khi đi vào sẽ có một lối độc đạo dẫn vào lại có hai ngõ: Một dẫn đến cửa chính điện và ngõ kia dẫn đến núi Ngọc kế Chùa. Trước cách mạng tháng 8 năm 1945 khu vực chùa Bà Đanh nằm tách ra xa khu dân cư.

vắng tanh như chùa bà đanh
vắng tanh như chùa bà đanh

Theo như nhiều ghi chép lại thì khởi thủy của chùa là nơi thờ Tứ Pháp: pháp điện, pháp lôi, pháp vân, pháp vũ – các hiện tượng tự nhiên.

Nhiều tài liệu có ghi chép lại thì nơi đây là đèn thờ của một nữ thần Champa. Cứ liệu ấy vững vàng khi dẫn đến vị thế cửa ngõ Đại Việt ngày trước với biên thùy quốc gia Champa và nơi kết nối giao thoa văn hóa tín ngưỡng Việt – Champa bên cạnh kết nối văn hóa tín ngưỡng từ phương Bắc.

Quá trình mở rộng lãnh thổ, Nam tiến song hành quá trình đồng hóa giao lưu tương tác văn hóa tín ngưỡng như một tất yếu và chùa Bà Đanh đóng vai trò quan trọng trong quá trình tinh tế ấy.

Khung cảnh chùa rộng rãi thoáng đáng và kiến trúc cổ kính ngày nay không còn cái tên vắng tanh nữa mà du khách thường hay lui tới thăm vãn cảnh chùa. Với những nét kiến trúc cổ kính, cũng như giá trị lịch sử để lại, năm 1994, chùa Bà Đanh được Bộ Văn hóa – Thể Thao & Du lịch cấp bằng Di tích lịch sử Quốc gia.


Kiến trúc của chùa là quần thể những kiến trúc độc đáo, tinh tế và vô cùng đẹp mắt, điển hình của kiến trúc cổ xưa với những chi tiết chạm khắc tinh xảo.

Nhìn một cách tổng thể thì Chùa Bà Đanh là một công trình gồm nhiều quần thể gắn với nhau với 40 gian (chưa kể hệ thống nhà cầu) đan xen, bổ trợ cho nhau.

vắng tanh như chùa bà đanh
vắng tanh như chùa bà đanh

Theo nhân dân địa phương cho biết thì ngôi chùa này được xây dựng từ lâu đời và đã được tu sửa nhiều lần. Các công trình hiện nay đều được xây dựng từ thế kỉ 19 trở lại đây.

Với các kiến thức từ cổng tam quan cho đến hành lang nhà bái đường cho đến thượng điện đều được xây dựng theo lối một trục chính ở giữa với độ cao được nâng dần lên từ ngoài vào bên trong. Với điểm mấu chốt cuối cùng chính là nhà thượng điện.

Toàn bộ ngôi chùa từ bố cục đến kiến trúc, chạm khắc đều mang đậm phong cách xây dựng cổ truyền của dân tộc.

Về tên gọi chùa Bà Đanh, theo truyền thuyết của địa phương, chùa thờ nữ thần linh thiêng trông coi việc điều mưa khiển gió, giúp dân trừ lũ lụt, đem lại mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu nên được gọi là chùa Đức Bà làng Đanh, gọi tắt là chùa Bà Đanh như tên gọi ngày nay.

Hiện nay chùa Bà Đanh với đền Trúc, Ngũ Động Thi Sơn (núi Cấm), khu du lịch sinh thái Tam Chúc (Ba Sao), Bát cảnh Tiên cùng với hệ thống các bến thuỷ dọc dài sông Đáy từ ngã 3 Hồng Phú, thành phố Phủ Lý sẽ hợp thành một tua du lịch “non nước hữu tình” giữa đường thuỷ và đường bộ, khá hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.

vắng tanh như chùa bà đanh
vắng tanh như chùa bà đanh

Với những người dân địa phương thường truyền tai nhau rằng Bảo Sơn Tự rất linh thiêng. Những người có thái độ cười cợt bất kính dù chỉ một câu thôi cũng sẽ bị trừng phạt một cách nặng nề.

Có lẽ vì thế khách hành hương ngày càng ít ghé thăm ngôi chùa này, nhằm tránh những tai họa ập xuống do nhũng câu vạ miệng mà ra. 

Bên cạnh phần linh thiêng, nhiều người cũng truyền tai nhau xung quanh chùa bà Đanh là rừng rậm, có nhiều thú dữ, hay tấn công con người, cộng thêm con đường đi lại khó khăn bất tiện (thường phải đi đường sông dể tránh thú dữ) nên càng ngày càng vắng vẻ, ít người lui tới.

Thực tế, còn rất nhiều giai thoại được dân gian truyền miệng nhưng hầu hết đều bị thời gian làm phôi pha. Ngày nay, các sự tích đều mang tính tham khảo, tương đối do có nhiều dị bản khác nhau, khó chính xác hoàn toàn. 


Ý NGHĨA THÀNH NGỮ VẮNG TANH NHƯ CHÙA BÀ ĐANH

Để có thể giải thích hết ý nghĩa của câu thành ngữ “ Vắng tanh như chùa bà đanh” này thì nhiều nhà nghiên cứu cũng có chỉ ra khá nhiều giải thuyết đi theo sau đó.

Nổi tiếng nhất chính là họ có truyền miệng rằng chùa bà Đanh rất linh thiêng. Do tọa lạc nơi khá vắng vẻ và lối đi độc đạo và thế khuất vắng của chùa. Ngoài ra thì những người dân địa phương cũng thường kể lại rằng Bảo Sơn Tự rất linh thiêng. người đi đường nếu dám cười cợt, bất kính dù chỉ 1 câu cũng sẽ bị trừng phạt nặng nề. Chính vì lẽ đó mà càng ngày càng ít người dám đến thờ cúng do sợ “vạ từ miệng mà ra”.

Cho đến ngày nay thì do quá trình di dân mà xung quanh chùa người dân đã xay dựng nhiều nên chùa không còn nằm riêng lẻ nữa. Chùa Bà Đanh chỉ đông đúc hơn đôi chút vào ngày Rằm hay Mồng Một khi mọi người vào lễ, còn ngày thường thì cực kỳ vắng vẻ.

Thực tế, còn rất nhiều giai thoại được dân gian truyền miệng nhưng hầu hết đều bị thời gian làm phôi pha hết. Ngày nay, các sự tích đều mang tính tham khảo, tương đối do có nhiều dị bản khác nhau, khó chính xác hoàn toàn.

Dù chùa bà Đanh dẫu có vắng vẻ, có phần cô tịch nhưng chính điều đó lại làm nên 1 vẻ đẹp mà những ngôi chùa khác hiếm có được, đó là sự thanh tịnh, yên bình đem đến không khí thanh khiết trong lành cho quý Phật tử đến vãn cảnh.

>>> Các Phong tục truyền thống trong ngày Tết cổ truyền của người Việt

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

error: Content is protected !!